pasaport
Büyüt
Türk pasaportundan sayfa detayı 

Pasaport nedir?

Devletlerarası seyahatta kullanılan, o ülkelerde süresiz ve belirli süreli oturma durumunda, kişinin kimliğini ispata ve belirlemeye yarayan belge. Bir ülkenin vatandaşları kendi ülkelerinde serbestçe yolculuk yapabilirler. Fakat başka ülkelere yolculuk yapmak bazı kayıtlara bağlanmıştır. Bunların en önemlisi pasaport vesikasıdır. Bu belge bütün dünya devletlerince benimsenmiştir. Her devlet, kendi vatandaşları yurtdışına çıkarken ona pasaport vermekte; kendi ülkesine gelen yabancılardan da pasaport veya onun yerine geçen bir belge istemektedirpasaport

Vatandaşların açık kimliğini ispata yarayan pasaport, yurt içinde yetkili mülki amir tarafından, yurt dışında da konsolosluklar tarafından verilir. Hususi nitelikteki pasaportlar ise, kanunda gösterilen özel yetkili makamlarca verilir.

Devlet kuruluşlarında çalışanlar, memurlar vazifeli bulundukları müesseseden "yurtdışına çıkmasında kurumumuzca herhangi bir mahzur yoktur" muhtevasını taşıyan bir belge getirmedikçe pasaport alamazlar. Buna tatbikatta "izin belgesi" denilmektedir. Keza, medeni kanuna göre, hukuki muamele yapmak ehliyetine sahip bulunmayanlar ve reşit olmayanlar ancak kanuni temsilcilerinin veya varislerinin izniyle pasaport alabilirler.

Siyasi bir sebeple ülke dışına çıkmaları mahzurlu görülenler, haklarında tutuklama kararı bulunanlar, nezaret-i umumiye altında olanlar, vergi borcu bulunanlar ve muhtelif sebeplerle İçişleri Bakanlığınca yurt dışına çıkmaları yasaklanmış olanlar pasaport alamazlar.

Pasaport çeşitleri: Genel pasaport ve diplomatik pasaport olmak üzere iki türlüdür.

A. Genel pasaport: Üçe ayrılır: Umuma mahsus pasaport, özel damgalı pasaport ve hizmet damgalı pasaport.

a) Umuma mahsus pasaport: Vatandaşlara verilen pasaporttur. Ya İçişleri Bakanlığınca veya yetkili kıldığı makamlarca verilir. Bu tip pasaportlar verilirken bir miktar kanuni harç alınır. Bu pasaportlar üç aylık, altı aylık veya bir yıllık süreli olur.

Yurt dışına grup halinde veya topluca gidenlere "müşterek pasaport" verilebilir. Keza karı-koca için de müşterek pasaport almak mümkündür. Ancak pasaport kanununa göre müşterek pasaport almak için, grup halinde çıkan kişilerin en az sekiz kişi olması lazımdır. Müşterek pasaport durumunda da, umuma mahsus pasaport hükümleri geçerlidir.

b) Hizmet damgalı pasaport: Kamu idaresinde, amme hizmetlerinde çalışanlara verilen pasaporttur. Bu pasaport ilgililere Dışişleri Bakanlığınca ve harç alınmaksızın verilir.

c) Özel damgalı pasaport: Cumhurbaşkanlığı bütçesinden maaş alanlar, yüksek dereceli mülki ve askeri memurlar kendi hesaplarına özel seyahat yapmak istedikleri zaman, onlara özel damgalı pasaport verilir. Bu pasaportlar bir yıl geçerlidir. Harca tabi değildir.

B. Diplomatik pasaport: TBMM üyeleri, Millet Meclisi Başkanı, Eski Başbakanlar, Genelkurmay Birinci ve İkinci Başkanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Başbakan ve Bakanlar, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay Başkanları, Dışişleri Bakanlığında görevli memurlar, yabancı ülkelerle yapılacak resmi görüşmelere katılacak heyet üyeleri, milletlerarası kongre ve konferanslara resmen katılacak kişiler, diplomatik pasaport kullanırlar. Bu pasaport Dışişleri Bakanlığından harç alınmaksızın verilir.

Bir yabancı ülkeye gitmeden önce o ülkenin konsolosluklarında pasaportu vize yaptırmak gerekmektedir. Yabancıların Türkiye’ye girebilmeleri için, pasaportlarını yurt dışındaki yetkili Türk makamlarından vize>vize almaları gerekmektedir. Türklerin de gidecekleri yabancı ülkelerin Türkiye’deki yetkili resmi makamlarında vize>vize almaları mecburidir. Fakat her ülke vize şartı koymamış olabilir. Bunda daha çok mütekabiliyet (karşılıklılık) esası geçerlidir. Mesela; Ortak Pazara dahil olan devletler, bazı Avrupa Konseyi Antlaşmasına katılmış bulunan ülkeler; karşılıklı olarak vize almak mecburiyetini kaldırmışlardır. Bu ülkelere girip çıkmalarda ise, devletlerin vatandaşları için pasaport belgesi yeterli görülmüştür.

Pasaport Yerine Geçen Belgeler:

a) Pasavan: Belli sınır bölgelerindeki ülkeler, aralarında yapacakları özel anlaşmalarla birbirinin ülkesine kolayca girip çıkmalarını sağlamak için, pasaport yerine geçmek üzere kullanılan ve daha

basitçe düzenlenen bir belge verirler. Buna pasavan denir. Bu tip antlaşmalar daha çok iyi geçinen komşu ülkeler arasında yapılmaktadır.

b) Mürettebat vesikaları: Bu belgelere tayfa vesikaları da denir. Yabancı gemilerin bir ülke sularında taşıdıkları tayfa vesikaları pasaport yerine geçer. O gemide bulunan mürettebatın ayrıca pasaport taşımaları gerekmez. Hava taşıtı (uçak vs.) mürettebatı da ayrıca pasaport taşımaz.

Türkiye karasuları dışına çıkan Türk gemilerinde bulunan mürettebat, pasaport yerine geçerli olmak üzere liman başkanlıklarınca düzenlenen ve liman polisince tasdik edilen tayfa vesikaları taşırlar. Gemi ve uçaklardaki mürettebat yanlarında bulunan tayfa vesikalarını, uğradıkları şehirlerin mahalli makamlarına belgelerini tasdik ettirmek şartı ile o bölgeyi gezebilirler. Tayfa vesikaları ve pasaportlar vizeye tabi değildir.

Sözlükte "pasaport" ne demek?

1. Yabancı ülkelere gidecek olanlara yetkili kuruluşça verilen, yabancı ülke yetkililerinin kimlik incelemesinde geçerli olan belge.

Cümle içinde kullanımı

Pasaportlar için Emniyet Dairesine gittim, orada lafa daldım.
- R. H. Karay

Pasaport kelimesinin ingilizcesi

n. passport, pass
Köken: Fransızca

Pasaport ne demek? (Ticari terimler kategorisi)

(Passport) Fransızca "passeport"tan dilimize geçmiştir. Kelimenin orijini, bir gemiye limanı terk yetkisi veren belgedir. Genel olarak, dolaşım serbestliği sağlayan belgeleri ifade eder, özel kullanışına göre ise de, bir ülkenin uyrukluğunu kanıtlamak üzere yurttaşlarına verdiği, dolayısıyla ülkeyi terk etmesine veya ülkeye yeniden girmesine izin veren ve dışarıda dolaşırken kimliği isbata yarayan bir dokümandır.

İlgili olabilecek başlıklar

Pasaportunu eline vermek nedir?